BEROEPSORGANISATIE VAN
SCHRIJVERS EN VERTALERS





 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Schoolbibliotheken en leenrecht
13 juli 2014
Update (juli 2014) aan leden van de VvL over de ontwikkelingen rondom bibliotheken die hun collecties verplaatsen naar scholen, verzorgingshuizen of die worden overgenomen door commerciële instellingen.

Beste leden,

Het afgelopen jaar hebben we op verschillende plekken en manieren contact met jullie gehad over de problematiek rondom de (voor sommigen drastisch) teruglopende leengelden. We hebben destijds beloofd te doen wat we kunnen om er achter te komen wat de oorzaak er van is en na te gaan of we dit proces op een of andere manier kunnen beïnvloeden. In deze brief willen we jullie op de hoogte brengen van de stappen die we sindsdien hebben ondernomen.
Bibliotheken sluiten, nieuwe vormen van (commerciële, vrijwilligers) bibliotheek ontstaan en delen van collecties worden elders (scholen, wijkcentra, verzorgingshuizen) ondergebracht. Tegelijkertijd horen we dat het aantal jeugdleden van de bibliotheken toeneemt. Dit is voor jullie allemaal geen nieuws. We hebben hier bovendien in november 2013 een uitgebreide brief aan de leden van de Werkgroep Jeugdboeken over geschreven.
Voor veel van ons geldt dat het leengeld over 2013 lager is dan dat over de jaren daarvoor. Deels is dit te verklaren uit het feit dat er eenvoudigweg minder bibliotheken zijn en er minder uitgeleend kan worden al is het aantal jeugdleden toegenomen. Waar we echter proberen achter te komen is welke verandering in bibliothekenland nu precies welk effect heeft. Een aantal leden vroeg zich namelijk bezorgd af of met name het onderbrengen van een deel van de collectie op scholen wel altijd volgens de regels gaat.
Die bezorgdheid had vooral te maken met een specifieke bibliotheek, namelijk in Den Bosch die creatief lijkt om te gaan met de uitleen van boeken via scholen. Over de uit de ‘schoolbibliotheek’ geleende boeken werd geen leenrecht afgedragen, maar de uitleningen werden wel opgeteld bij het eigen uitleenresultaat op basis waarvan gemeentelijke subsidie werd ontvangen. De zorg was, en is, dat dit een trend zou kunnen worden.
We hebben deze zorgen met veel partners in boekenland besproken. We schreven een brief aan de woordvoerders cultuur in de Tweede Kamer en spraken met Tweede Kamerlid Jacques Monasch. We hoopten zo bij de behandeling van de nieuwe bibliotheekwet in ieder geval de positie van de auteur voor het voetlicht te brengen. Ook de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) is aangeschreven en brachten we een bezoek aan Stichting Lezen waar het project Kunst van Lezen onder valt. Kunst van Lezen helpt bibliotheken bij het realiseren van De Bibliotheek op School (dBos) maar bemoeit zich niet met de financiële afhandeling van leenrecht en dergelijke. Er kan slechts gewezen worden op de bestaande afspraken. Lees hier meer over leenrecht en de onderwijsvrijstelling.
De teneur uit al deze gesprekken: iedereen deelt onze zorg, maar niemand heeft op dit moment een beeld hoe we deze neerwaartse spiraal kunnen tegengaan. Er is behoefte aan cijfers en een beter zicht op de ontwikkelingen. De VNG gaat er vanuit dat bibliotheken, ook de commerciële, het spel volgens de regels spelen. Dit wil zeggen: scholen zijn gevrijwaard van leenrecht, maar alleen als het schoolbibliotheken volgens de wet zijn, wat onder meer betekent dat de collectie niet via de openbare bibliotheek loopt.
Vervolgens sprak de VvL met de Vereniging Openbare Bibliotheken (VOB), Stichting Lezen en de Groep Algemene Uitgevers (GAU). Tijdens dit laatste gesprek hebben VOB en Stichting Lezen toegezegd bibliotheken actief te wijzen op de regels t.a.v. leenrecht. Ook hier onzekerheid: wat gebeurt waar in het land?
Ondertussen werkte Stichting Leenrecht aan een onderzoek naar de ontwikkelingen op het gebied van leenrecht. Afgelopen week hebben we een paar eerste gegevens gekregen. Voor jeugdboekenschrijvers geldt dat zij circa 3 procent achteruit gegaan zijn voor wat betreft leenrecht. Voor prozaschrijvers is dit circa 10 procent. Ja: die daling heeft te maken met het sluiten van bibliotheken, zegt Stichting Leenrecht. En ja: er is een enkele bibliotheek die de grenzen van de wettelijke mogelijkheden opzoekt en met de langzame opmars van de commerciële bibliotheek zal dit vaker voorkomen. Maar uit een eerste peiling blijkt, volgens Stichting Leenrecht, dat de meeste bibliotheken wél keurig betalen en dat ook de normaalste zaak van de wereld vinden.

Ten tijde van ons overleg met de Stichting Leenrecht was de precieze uitkomst van het onderzoek nog vertrouwelijk. Ook kon er nog niets gezegd worden over de denkrichtingen van Stichting Leenrecht over een eventuele aanpak of koerswijziging. Daarover zal eerst het bestuur van Leenrecht zich moeten buigen, waarin de VvL overigens wel een afgevaardigde heeft. Een vervolggesprek waarbij te ondernemen actie op de agenda staat vindt plaats in het najaar.
Tijdens de laatste bijeenkomst van de werkgroep Jeugdboeken (21 juni) opperde een aantal auteurs dat de uitzonderingspositie van de scholen (vrijwaren van leengeld) misschien ter discussie moet worden gesteld. Deze zomer wordt van vier jeugdboekenauteurs – bij wijze van klein onderzoek – uitgezocht hoe het kan dat in hun geval de leenrechtgelden sterk zijn gedaald, het gaat daarbij om gevallen van veel meer dan 3% daling.

We hopen je zo voldoende bijgepraat te hebben over onze inzet. Mail gerust naar de VvL (vvl@vsenv.nl) als je vragen of suggesties hebt. We melden ons weer na het overleg in het najaar.

Fijne zomer en met hartelijke groet,

De besturen van de Werkgroepen Jeugdboeken en Proza
Janny van der Molen (VvL-Bestuur)
Jeroen Thijssen(VvL-Bestuur)
 

< vorige
Steun Wet op de Vaste Boekenprijs
volgende >
De krekel en de mier




 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
login