Alle partijprogramma’s over auteursrecht op een rij voor 9 juni

CDA
Het CDA wil meer aandacht voor amateurkunst en wil de verantwoordelijkheid hiervoor meer decentraliseren. Cultuur(geschiedenis) krijgt een vanzelfsprekende plaats in het onderwijs en religieus erfgoed blijft een aandachtspunt.
Het CDA wil dat publieke omroepen meer invloed geven aan hun leden; de digitale wereld biedt hiertoe mogelijkheden. Het vereiste ledenaantal voor publieke omroepen moet omhoog om zo fusies te bevorderen. Ook worden de kleine levensbeschouwelijke omroepen met behoud van hun programmatische zelfstandigheid organisatorisch en bestuurlijk ingepast binnen grotere verwante omroepen.
Voor het afdragen van auteursrechten moet een one-stop-shop komen waarbij feitelijk gebruik bepalend is. Het CDA staat achter de voorstellen van de parlementaire werkgroep auteursrecht en is voorstander van afschaffing van het thuiskopiestelsel en het instellen van een downloadverbod, zodra er voldoende legaal aanbod op het internet bestaat. Ook wil het CDA een verscherpt toezicht op rechtenorganisaties invoeren.
Het CDA is desgevraagd van mening dat zelfstandige auteurs en uitvoerend kunstenaars in beginsel zou moeten worden toegestaan collectief te onderhandelen over b.v. minimum-tarieven.

PvdA
Van groep 1 tot het examenjaar van de middelbare school moeten kunst en cultuur in het onderwijs worden ingebed. Er komen referentieniveaus voor wat een kind op welke leeftijd moet kunnen en weten op het gebied van cultuur.
Het cultuurbeleid moet zich blijven richten op internationale excellentie en brede toegankelijkheid. Van culturele instellingen wordt verwacht dat ze actief een eigen publiek zoeken en nieuwe groepen interesseren voor wat ze te bieden hebben; instellingen die meer eigen inkomsten verwerven dienen daarvoor beloond te worden.
Om de pluriformiteit in het media-aanbod te kunnen garanderen, blijft een sterke publieke omroep van levensbelang. Omroepen moeten multimediaal werken en diversiteit bieden. De publieke omroep is de eerst aangewezene voor het uitzenden van grote sportevenementen en voetbal.
Over het auteursrecht spreekt de PvdA zich in zijn verkiezingsprogramma niet uit. Wel stelt men dat afsluiting van internet als sanctie op downloaden niet zou mogen. Of dit betekent dat men tegen een downloadverbod (en voor compensatie middels een vergoedingensysteem) is, werd vooralsnog niet helder. Wel sprak de PvdA zich de afgelopen periode uit voor invoering van het auteurscontractenrecht.

VVD
De VVD wil de overheidsonderdelen die zich bezighouden met de cultuursector verkleinen. De VVD bepleit een grotere rol voor verzamelaars, mecenassen, sponsors, stichtingen en fondsen. Met een ‘Geefwet’ worden bestaande fiscale mogelijkheden samengebracht waarmee extra privaat kapitaal vrijkomt voor de cultuursector. Culturele instellingen moeten een groter deel van hun inkomen zelf verwerven. Subsidies worden in toenemende mate vervangen door leningen met lage rentes via publiekprivate fondsen.
De VVD wil de WWIK afschaffen, omdat sociale voorzieningen alleen toegankelijk moeten zijn voor mensen die echt niet kunnen werken.
De VVD vindt dat de publieke omroep met één net minder kan opereren en moet besparen op overhead. De publieke taak kan op twee televisiekanalen en vier radiokanalen worden waargemaakt.
De VVD zwijgt in haar verkiezingsprogramma over het auteursrecht maar bleek de afgelopen periode voorstander van een downloadverbod en afschaffing van het thuiskopiestelsel op termijn. Ook dient volgens de VVD 1 factuur te worden ingevoerd voor auteursrechten. De VVD lijkt van de partijen die een downloadverbod bepleiten het meest geneigd te zijn een dergelijk verbod ook daadwerkelijk te willen (laten) handhaven. Ook de VVD sprak zich de afgelopen periode uit voor invoering van het auteurscontractenrecht, maar spreekt  hier niet over in zijn partijprogramma.

PVV
De PVV concentreert zich in het relatief korte cultuurhoofdstuk met name op cultuur in de brede sociologische zin en zet zich in voor het Nederlands erfgoed, de Nederlandse taal en Nederlandse tradities. De PVV wil evenals Trots op Nederland de publieke omroep terugbrengen naar 1 publieke televisiezender en wil kunstenaars die bedreigd worden door de islamisering beschermen. De PVV wil subsidies voor musea, bibliotheken en erfgoed in stand houden, maar is voor afschaffing van alle (verdere) kunstsubsidies.
Over het auteursrecht laat de PVV zich niet uit.

D66
D66 heeft het meest uitgebreide hoofdstuk over kunst, cultuur en media van de besproken partijen.
D66 wil kinderen al op jonge leeftijd bewust laten omgaan met kunst en cultuur. Op school moeten zij kennis maken met bijvoorbeeld performance, theater, beeldende kunst, dans en muziek.
Creatieve industrie en cultureel ondernemerschap moeten worden bevorderd. Een substantieel gedeelte van de cultuursubsidies moet worden ondergebracht in een investeringsfonds, dat in kunstprojecten investeert op basis van het verwachte economische en maatschappelijke rendement. Investeringen van particuliere partijen in kunst en cultuur worden bevorderd.
Het aantal zendgemachtigden op de Publieke Omroep wordt teruggebracht tot 10, te bereiken door fusies tussen de verenigingen. Mediafondsen moeten ook toegankelijk worden voor commerciële partijen en alle media moeten een beroep kunnen doen op het bedrijfsfonds voor de pers. Wat D66 betreft behoren programma's met culturele of nieuwswaarde, onderzoeksjournalistiek en de orkesten tot de kerntaken van de publieke omroep. Het is van groot belang dat er in programmering een helder onderscheid bestaat tussen publieke en commerciële omroepen. “Nu betaalt de publieke omroep in feite mee aan de salarissen van internationale topvoetballers en ligt de nadruk te veel op vermaak.”
Het kunstonderwijs moet een aparte status binnen het HBO krijgen omdat één bachelor- en één master-systeem (lees: HBO en WO) niet aansluit bij de internationale en academische praktijk. Daarnaast moeten de toelatingseisen geëvalueerd worden op geschiktheid voor kunstopleidingen.
D66 is van mening dat auteurs en uitvoerenden collectief moeten kunnen onderhandelen en is voorstander van spoedige invoering van het auteurscontractenrecht. Ook stelt D66 dat de overheid en publieke omroepen zich als opdrachtgever bewust dienen te zijn van hun voorbeeldfunctie in de markt. D66 is tegen een downloadverbod, maar spreekt zich (evenals GroenLinks) niet uit over de wijze waarop hiervoor een vergoeding dient te komen.

SP
De toegang tot rijksmusea wordt gratis. Andere musea horen minstens één dag per week gratis toegankelijk te zijn. De SP is van mening dat “Nederlandse popmuzikanten (...) een eerlijke kans [moeten] krijgen om met muziek maken de kost te verdienen”, maar doet hiertoe in het programma geen concrete voorstellen. Het uitgangspunt is echter sympathiek, hoewel opvalt dat in dit opzicht alleen popmusici genoemd worden.
Muziekscholen en fanfares, zangkoren en toneelclubs, poppodia en dergelijke zijn de basis voor een breed cultureel leven. De SP is van mening dat de overheid de verantwoordelijkheid heeft om dit waar nodig te ondersteunen.
Omroepen worden niet alleen afgerekend op hun ledenaantal, maar ook op waardering van de programma’s.
De SP stelt dat “Internet (...) voor iedereen toegankelijk [moet] zijn”. Of dit betekent dat de SP tegen een downloadverbod is wordt uit het partijprogramma niet duidelijk. De afgelopen periode leek de SP, evenals CDA en VVD voorstander van afschaffing van de thuiskopieregeling en invoering van een downloadverbod op termijn. Niet geheel helder is waar de SP nu in deze discussie staat. Wel lieten vertegenwoordigers van de SP de afgelopen periode weten voorstander te zijn van spoedige invoering van het auteurscontractenrecht.

GroenLinks
Wat GroenLinks betreft komt er extra financiële ondersteuning voor kunst- en cultuureducatie, jeugdtheater en amateurkunst en komt er extra geld voor Nederlandse documentaires en drama. Een fonds voor subsidies en garantstellingen moet investeringen in de creatieve industrie bevorderen.
Het verzuilde omroepbestel verdwijnt. De publieke omroep krijgt twee algemene televisienetten. Netredacties bepalen de programmering en hun autonomie wordt in de wet vastgelegd. De programma’s kunnen zij inkopen bij omroepverenigingen of externe productiehuizen.
GroenLinks is tegenstander van een downloadverbod en voorstander van een hoge mate van “digitale vrijheid”.
In het oorspronkelijke conceptverkiezingsprogramma pleitte GroenLinks daarbij voor drastische inperking van het auteursrecht. De VvL ging samen met het Platform Makers in de Volkskrant en andere media de discussie met GroenLinks aan, met als resultaat belangrijke aanpassingen in het definitieve verkiezingsprogramma. GroenLinks is nog altijd van mening dat over de duur van het auteursrecht moet worden nagedacht en wil daarover de discussie met makers aan. Maar GroenLinks zet ook nadrukkelijk in op verbetering van de onderhandelingspositie van individuele makers ten opzichte van producenten en uitgevers. GroenLinks is met D66 de enige partij die invoering van het auteurscontractenrecht voldoende prioriteit geeft om in haar verkiezingsprogramma op te nemen.

TON
Het kortste hoofdstuk over kunst, cultuur en media staat op naam van Trots op Nederland. Wij drukken het hier integraal af.

“Cultuur
In Nederland hebben we drie cultuursectoren:
1. De media. Het publieke omroepbestel wordt teruggebracht naar 1 televisie- en 1 radiozender.
2. Orkesten en podiumkunsten. Gebruik maken van diverse podia en kunstuitingen is een zaak van de burgers en niet van de overheid. Cultuursubsidies schaffen we dan ook af.
3. Musea, monumenten en archieven. Dit is ons nationale erfgoed en wordt door de overheid in stand gehouden, maar wel met particulier initiatief. Er worden slechts aanvullende subsidies gegeven. Als er geen particulier initiatief is voor instandhouding dan gaat de overheid dat ook niet doen.”

ChristenUnie
Evenals de VVD wil de ChristenUnie de WWIK afschaffen, omdat “veel creatieve mensen (...) daar toch geen beroep op [kunnen] doen”. Op het aantal landelijke instellingen dat subsidies verleent kan worden bezuinigd, bijvoorbeeld op het gebied van kunst in de openbare ruimte, wat een taak is van de gemeenten. Kunst die oproept tot discriminatie, geweld, godslastering of onzedelijkheid dient niet uit publieke middelen bekostigd te worden.
Ook de omroep ontkomt niet aan bezuinigingen, “met onder meer gevolgen voor de omroeporkesten en De Wereldomroep”. De wetgeving wordt aangepast om seksreclameblokken op commerciële zenders in nachtelijke uren van de buis te krijgen.
De ChristenUnie spreekt zich in haar programma niet uit over het auteursrecht of over het auteurscontractenrecht. Ook de afgelopen periode sprak de ChristenUnie zich bij ons weten niet over deze onderwerpen uit.

Tot slot
De komende regeringsperiode wordt een periode van bezuinigingen, waarbij over het “verdelen van de pijn” zeer verschillend gedacht wordt, zeker als het om de kunst- en cultuurbegroting gaat. Ook zal de komende periode bepalend zijn voor de wettelijke positie van auteurs en uitvoerend kunstenaars. Een wetsvoorstel voor het auteurscontractenrecht zal rond de verkiezingen in consultatie worden gegeven, maar de vraag is hoeveel prioriteit de nieuwe Tweede Kamer daadwerkelijk aan een betere onderhandelingspositie voor makers zal hechten en hoever de uiteindelijke wettelijke regeling zal gaan. Een belangrijke periode dus, ook voor makers. Wij hopen mede daarom met het bovenstaande overzicht behulpzaam te zijn in het maken van uw keuze op 9 juni.

Erwin Angad-Gaur
Met dank aan het Platform Makers en aan de Ntb, de vakbond voor musici en acteurs