Uitgevers hebben de afgelopen jaren met hagel lopen schieten. Alles werd uitgeprobeerd. Volgens Theo Huibers, docent Information Retrieval aan de Universiteit Twente en auteur van het boek De uitgever aan het woord, moeten uitgevers weer te rade gaan bij degenen waar het allemaal om draait: de doelgroep.
Het resultaat zal een forse ingreep in het uitgeefmodel en de activiteiten zijn.Jarenlang was er veel geld te verdienen in het vervoeren van personen per schip. Totdat Charles Lindbergh voor het eerst over de Atlantische Oceaan vloog. 'In reactie daarop zeiden de eigenaren van de schepen dat niemand het varen zou inruilen voor het vliegen omdat het onveilig, niet comfortabel en te duur zou zijn', aldus Huibers. 'De meeste ondernemingen in de scheepvaartindustrie werden verrast door de snelheid waarmee de ontwikkeling ging. Maar het slimste is juist om er op voorbereid te zijn om radicaal het roer om te gooien.'
Volgens Huibers blijven uitgevers momenteel te veel denken vanuit hun portfolio. 'De meeste uitgevers zijn erg verknocht aan hun handboeken, kranten of tijdschriften. Omdat ze merken dat het businessmodel daar echter zoek begint te raken, breiden ze hun portfolio uit. Dat is een verkeerde gedachtengang. Dat lijkt op de groenteboer die merkt dat de tomaten minder verkocht worden en daarom besluit om meer komkommers in te kopen. Terwijl eigenlijk de vraag moet zijn: kopen consumenten hun groenten nog wel bij de groetenboer?'
Huibers ziet vooral niets in de 'winkels' die verschillende uitgevers aan hun titels koppelen. 'Het NRC is een bedrijf dat informatie levert. Het is toch geen retailer?'
Uitgevers moeten zich afvragen wat de doelgroep van hen verlangt. 'Als je de doelgroep serieus neemt dan verzin je dus niet dat er een speciale papieren krant voor jongeren moet komen, maar ga je eerst onderzoeken hoe die doelgroep met jouw product - nieuws - tegenwoordig omgaat. Dat kom je misschien uit op het verspreiden van het nieuws via een podcast bijvoorbeeld, maar zeker niet via een printproduct.' Volgens Huibers maakt de komst van het elektronisch papier de papieren krant bovendien op termijn overbodig.
Wanneer de uitgever meer naar zijn doelgroep luistert, is het onvermijdelijk dat print op den duur steeds meer ingeruild wordt voor online. 'De krant heeft lange tijd geprofiteerd van het feit dat advertentieruimte schaars was. Dat is door het internet veranderd.' Volgens Huibers moeten uitgevers zich opmaken voor forse strategische ingrepen. 'De inkomsten uit het web zijn niet hoog genoeg om de huidige kosten te kunnen dragen. Uiteindelijk zul je het dus moeten doen met veel minder mensen. Als je slim bent, begin je morgen met die transformatie.'
Bij de transformatie van print naar web horen lagere inkomsten. Dat betekent minder redacteuren
Vincent Andriessen, Utrecht
Uit: Het Financieele Dagblad